2026-07-29

‘Tarihini korumayan geleceğini kuramaz’

Kürt edebiyatının öncülerinden Feqiyê Teyran’ın Botan bölgesindeki medresesi koruma altında olmasına rağmen kaderine terk edildi. Çatısı çöken ve tabelası parçalara ayrılan yapının harabeye dönmesine tepki gösteren kültür temsilcileri, acil restorasyon ve bakım çağrısında bulundu.

Şırnak’ın Güçlükonak (Basa) ilçesine bağlı Finikê Rewî köyünde bulunan tarihi Feqiyê Teyran Medresesi’nin yıllardır süren ihmal nedeniyle yok olma tehlikesiyle karşı karşıya olduğu belirtiliyor.

Mezopotamya Ajansı’nın aktardığına göre yaklaşık 500 yıl önce inşa edilen ve Kültür ve Turizm Bakanlığı tarafından “Kültür Varlığı” olarak tescillenen medrese, koruma altında bulunmasına rağmen kaderine terk edildi. Yapının çatısı tamamen çökerken, giriş bölümündeki duvar yıkıldı. İç duvarlarda derin çatlaklar oluşurken, medreseyi tanıtan tabela dahi ikiye ayrıldı.

Botan bölgesinin önemli ilim ve kültür merkezlerinden biri olarak kabul edilen medrese, bugün ayakta kalma mücadelesi veriyor.

‘Bu durum Botan için bir ayıp’

Birca Belek Dil ve Kültür Derneği yöneticisi, medresenin içinde bulunduğu durumun yalnızca bir yapının yıkılması olmadığını, Kürt kültürel mirasının göz göre göre yok edilmesi anlamına geldiğini söyledi.

Feqiyê Teyran’ın yalnızca bir şair değil, Kürt dili ve edebiyatının kurucu isimlerinden biri olduğunu belirten Duymak, şöyle konuştu:

“Feqiyê Teyran, Melayê Cizîrî ve Ehmedê Xanî gibi isimler dilimiz ve kültürümüz için büyük emek verdi. Bugün medresenin hali insanı gerçekten üzüyor. Buna sahip çıkılması gerekiyordu. Bu eksiklik hem yöneticilerin hem de toplumundur. Feqiyê Teyran Medresesi gibi bir yerin bu halde olması kabul edilemez.”

‘Tarihini korumayan geleceğini kuramaz’

Tarihi yapıların korunmasının gelecek kuşaklara karşı bir sorumluluk olduğunu vurgulayan Duymak, kültürel hafızanın ancak bu mirasın yaşatılmasıyla korunabileceğini söyledi.

“Tarihini bilmeyen ve korumayan bir toplum geleceğini de kuramaz” diyen Duymak, Feqiyê Teyran’a sahip çıkmanın aynı zamanda Kürt dili ve kültürüne sahip çıkmak anlamına geldiğini ifade etti.

Duymak, medresenin bugünkü durumunun Kürt kültürel mirasına yönelik ilgisizliğin göstergesi olduğunu belirterek, “Eğer bu medrese Türkiye’nin batısındaki büyük kentlerden birinde bulunsaydı çoktan restore edilmiş, koruma altına alınmış ve ziyaret edilen bir kültür merkezine dönüştürülmüştü. Kürtlerin tarihî ve kültürel değerleri söz konusu olduğunda aynı hassasiyet gösterilmiyor. Tarihi ve kültürel mirasımıza sahip çıkılmazsa, geçmişimizi geleceğe taşıyamayız” dedi.

Feqiyê Teyran kimdir?

Kürt tasavvufi halk edebiyatının öncü isimlerinden kabul edilen Feqiyê Teyran’ın asıl adı Mihemed’dir. “Feqî” Kürtçede “öğrenci”, “teyr” ise “kuş” anlamına geldiği için, halk arasında “kuşların öğrencisi” olarak da anılır.

Araştırmalara göre 16. yüzyılda Van’ın Bahçesaray (Mîks) ilçesine bağlı Verezûz’da doğan Teyran, eserlerinde doğa, sevgi, toplumsal yaşam ve tarihsel olayları işledi. Arapça ve Farsçayı iyi bilmesine rağmen eserlerini Kürtçe kaleme alan Teyran, Melayê Cizîrî ve Ehmedê Xanî ile birlikte klasik Kürt edebiyatının en önemli isimleri arasında gösteriliyor.

İlketv