2026-07-12

1914 Antep doğumlu Mary Vartaian, Halep'ten Beyrut'a, Beyrut'tan Massachusetts'a uzanan 112 yıllık hayatını tamamladı. Mary 109 yaşındayken, Nisan 2024’te, her yıl düzenlenen Ermeni Soykırımı anma töreni kapsamında Massachusetts Eyalet Meclisi tarafından ödüllendirilmişti.

1915 Ermeni Soykırımı’ndan sağ kurtulan ve yaşayan son tanıklardan Mary Vartanian 112 yaşında hayatını kaybetti. Haberi, torunu Natalie Vartanian, Facebook üzerinden duyurdu. Mary Vartanian'ın ölümü, Ermeni halkının soykırıma birinci elden şahit olmuş gözlerden bir çiftini daha kaybettiği anlamına geliyor.

1914 yılında Gaziantep’te dünyaya gelen Mary Vartanian, soykırım başladığında henüz bir yaşındaydı.

Mary, hayatının yaklaşık ilk on yılını 20. yüzyılın en ağır vahşetlerinden birine şahit olarak geçirdi. Nitekim bu kırımdan sağ kurtulanlardan biri oldu ve kendisine aile, umut ve direniş üzerine kurulu bir hayat inşa etmeye başladı.

Ailesinin sağ kalan diğer üyeleri ile birlikte Halep’e göçen Mary Vartanian, burada yaşarken de Gaziantep’in halı dokuma ve el sanatları geleneğini yaşatmaya devam etti. Dokumaları daha sonra Lübnan'ın Antelias kasabasındaki Kilikya Katolikosluğu müzesinde sergilendi.

Soykırımdan kaçtıktan sonra Mary Vartanian, 1935'te kemancı ve besteci Hovhannes Vartanian ile evlendi. Çiftin altı çocuğu oldu. Bir süre Halep'te yaşadıktan sonra oğullarının Suriye ordusuna asker olarak alınmaması için Beyrut'a taşındılar.

Hovhannes, 1969'da hayatını kaybetti. Bunun üzerine 1972'de oğlu ile birlikte ABD'ye göçerek Massachusetts eyaletinin Watertown şehrine yerleşen Mary, günlerini bir fabrikada çalışarak, çocuklarını büyüterek ve Ermeni Kilisesi'nde aktif rol alarak geçirdi.

Yakınları, Mary'nin hayatını tevazu, sağlam bir inanç ve başkalarına yardım konusunda yüce gönüllülükle yaşadığını söylüyor. Kendisi de uzun ömrünü sık sık duaya, disipline ve ailesini öncelemeye borçlu olduğunu dile getirirdi.

Son yıllarını Massachusetts eyaletinin Jamaica Plain semtindeki Ermeni Huzurevi ve Rehabilitasyon Merkezi'nde geçirdi. Yakınları gibi huzurevi çalışanları da onu kibarlığı ve etrafındaki herkesle paylaştığı sevgiyle anarken ziyaretçileri her zaman öpücüklerle karşıladığını ve yüzündeki gülümsemenin hiç solmadığını anlatıyor.

Mary 109 yaşındayken, Nisan 2024’te, her yıl düzenlenen Ermeni Soykırımı anma töreni kapsamında Massachusetts Eyalet Meclisi’nde onurlandırıldı. Hem hayatta kalışı hem de Ermeni Amerikan toplumuna ömür boyu sunduğu katkılar hatırlanarak, katılanlar tarafından ayakta alkışlandı.

Mary Vartanian geride altı çocuk, 15 torun, 21 torun çocuğu ve bir de torununun torununu bıraktı.

(Kaynak: Armenian Report)

Agos