2026-02-24

İktidarın 24’üncü yılında yoksulluğun ‘dibi’ haritası

Hazine ve Aile bakanlıklarının Gelir Tamamlayıcı Destek Sistemi hazırlığı, Türkiye’de derinleşen yoksulluğun boyutlarını gözler önüne serdi. Resmi çalışmaya göre 2027’de en az 3,6 milyon hane yani yaklaşık 14,4 milyon kişi gelir desteğine ihtiyaç duyacak.

AKP iktidarının 24’üncü yılında hazırlanan bir sosyal destek çalışması, Türkiye’de yoksulluğun ulaştığı seviyeyi devletin kendi verileriyle ortaya koydu. Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı ile Hazine ve Maliye Bakanlığı’nın üzerinde çalıştığı Gelir Tamamlayıcı Destek Sistemi, milyonlarca hanenin ya hiç geliri olmadığını ya da asgari ücretin altında gelirle yaşamını sürdürdüğünü gösteriyor.

BirGün’ün ulaştığı hazırlık dosyasına göre, sistemin 2027 yılında ülke genelinde uygulanması planlanıyor. Çalışmada, destek programından yararlanacak hane sayısına ilişkin projeksiyonlar da yer aldı.

DEVLETİN PLANI, YOKSULLUĞUN BOYUTUNU AÇIĞA ÇIKARDI

Bakanlıkların hazırlığında, programa dahil edilecek kesim açık biçimde tanımlandı: Geliri asgari ücretin altında kalan veya hiçbir geliri bulunmayan aileler.

Hazırlık çalışmasına göre 2026 yılında pilot uygulama olarak başlatılması planlanan sistemden 3 milyon 600 bin hanenin yararlanacağı öngörülüyor. Türkiye İstatistik Kurumu’nun ortalama hane büyüklüğünü dört kişi kabul eden hesaplamasına göre bu sayı, yaklaşık 14 milyon 400 bin yurttaşın yaşadığı hanelere asgari ücret düzeyinin altında gelir girdiği anlamına geliyor.

Belgelerde yer alan projeksiyonlar, yoksulluğun geçici değil kalıcı bir eğilim hâline geldiğine işaret ediyor. Buna göre destek kapsamındaki hane sayısının 2028 yılında 3 milyon 700 bine yükselmesi bekleniyor.

SOSYAL YARDIMLAR DA YOKSULLUĞU GİZLEYEMEDİ

İktidarın uzun süredir sosyal yardım politikalarıyla “yoksullukla mücadele” yürüttüğünü savunmasına karşın, veriler tabloyu değiştirmedi. 2025 yılına ilişkin kamu verileri, sosyal destek harcamalarının büyüklüğüne rağmen ekonomik kırılganlığın genişlediğini ortaya koydu.

Buna göre: ailesi tarafından bakılamadığı için devlet korumasına alınan çocuk sayısı 183 bine ulaştı. Elektrik faturasını ödeyemeyen hane sayısı 2,5 milyon oldu. Genel Sağlık Sigortası borcu bulunan yurttaş sayısı ise 8,2 milyona çıktı.

Toplamda 359,1 milyar TL’yi bulan sosyal yardım harcamalarına rağmen, yeni destek sisteminin milyonlarca haneyi kapsayacak şekilde tasarlanması, ekonomik krizin toplumsal etkilerinin derinleştiğine işaret ediyor.

Gelir Tamamlayıcı Destek Sistemi’nin 2027’de ülke geneline yayılması planlanırken, hazırlık dosyasındaki rakamlar, Türkiye’de sosyal destek sisteminin artık istisnai bir güvenlik ağı değil, milyonlarca hane için kalıcı bir geçim mekanizmasına dönüştüğünü gösteriyor.

Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz, TBMM Genel Kurulu’ndaki 2026 bütçe görüşmelerinde sistemi duyurarak, şu ifadeleri kullanmıştı:

“GETAD diyoruz, Gelir Tamamlayıcı Aile Destek Sistemi. Bu sistemin pilot uygulamasını önümüzdeki yıl başlatacağız birkaç ilimizde. 2027 yılında ise tüm ülkeye yaymayı planlıyoruz. Bu yeni destek modelimiz özü itibarıyla bir eşik gelirin altında kalan aileleri destekleyici bir model olacak ama istihdam piyasalarından caydırıcı nitelikte de olmayacak. Bu genel kavramsal çerçeve içinde yeni bir sistemi de ülkemize kazandıracağız. Sosyal yardım alanında yapısal bir reformu da hayata geçirmiş olacağız.”

Numedya24